Evde tam tahıl bira yapımı için KAYNATMA KAZANI projesi

Evde bira yapma maceramı bugüne kadar hazır kitlerle sürdürürken, çekilen eziyetler az geldiğinden olacak, işi tam tahıldan üretime taşımaya karar verdim. Aslında "tam tahıl" ismi biraz yanıltıcı olabilir ama genelde hazır maltlar, şerbetçi otu ve maya ile yapılan üretime bu ad verilmiş. Kabaca tarif etmek gerekirse, maltlar belli bir sıcaklıkta (mesela 65-67˚C) bekletilip, malt içindeki şeker mayşeye (kazanda hazırlanan şerbetin adı bu) çıkarılır. Daha sonra maltlar süzülüp çıkarılır ve ardından mayşenin kaynaması sağlanır. 60-90 dakika sürecek bu işlem sırasında, içine istenen tatlara göre şerbetçiotları katılır.

Bira yapmak için sadece bunlar gerekir. 

Tüm bu işlemleri tek yerde yapacak elektrikli kaynatma kazanları yurt dışında satılmakta ama fiyatları oldukça yüksek. Bu yüzden ülkedeki imkanlar ile daha uygun fiyata böyle bir KAYNATMA KAZANI yapma projem oluştu.

Ana malzeme olarak elektrikle ısınan bir kazan gerekiyordu. Piyasadaki Çay Otomatlarını bu işe uyarlamak iyi bir fikirdi ve bunun üzerine piyasa araştırmasına giriştim. Aslında aklımda olan 36 litrelik bir kazandı ama piyasada bu boy çok daha ender bulunuyor ve fiyatları 22 litreliklere göre iki misli. Sıfır 22 litrelikler 200 TL civarı satılıyor ama projeyi ucuza halledebilme adına 2. el satış sitelerinde arayışa geçtim. 

 Hem az kullanış temiz, hem de uygun fiyatlı yakınımda buldum ve pazarlıklar sonunda aldım. Çay için üretilmiş olduğundan içinde ikinci bir bölüm ve iki ayrı musluğu vardı. İçindeki bölmeyi söküp ilerde belki şerbetçiotu eklemek için ayırdım. Dem musluğunu da krom kaplı küresel musluk ile değiştirdim. 

Bu arada içinde kullandığım tüm pirinç malzemeyi üzerinde var olabilecek kurşundan arındırmak için Peroksit ve Beyaz Sirke karışımı ile işlemden geçirdim. Musluk da krom kaplamalı bu arada. Kazanın üzerindeki orijinal su musluğunu ve su göstergesini bıraktım, su seviyesini görebilmek için. Belki bunu da ilerde iptal ederim, çok pratik değil çünkü.

Ayrıca orijinal musluklar biraz yüksekte olduğundan boşaltırken dipte sıvı kalacağını düşündüğümden, tam altta bir delik daha açıp 3. bir musluk taktım.

Maltı kazana koymak için torba kullanılabiliyor ama ben İnternet'te görmüş olduğum metal süzgeç türü bir şey yapmak istedim. Bunun için yine İnternet'ten uygun fiyatlı 28 cm çapında tabansız bir tencere aldım (kargo dahil 42 TL) ve tabanına özel matkap ile delikler açıp bir süzgeç oluşturdum. 

      

Süzgeç kazanın içine çok iyi oturuyordu ama kulpları nedeniyle biraz fazla yukarıda kalıyordu kanımca. 

  

Bu yüzden kulpları kesip, daha yukarıya kaynattırmaya karar verdim. Kesmek kolaydı da, kaynak için gaz altı kaynak yapan birilerini bulmam gerekti. 

           

Süzgeç içi için de ufak gözenekli bir filtre sistemi yapmak gerektiğinden, bunun için tavaların üstünde kullanılan yağ korumasını uyarladım. Filtreleme yetmez ise altına daha ince gözenekli kumaş koymayı düşünüyorum.

Sabit sıcaklıkta bekleme yaparken kazanın alt bölümünün sıcaklığı ile üst bölümünün sıcaklığı farklılık gösterdiğinden bir devridaim sistemi olması gerekeceğini de düşündüm ve ufak bir pompayı Çin'den sipariş ettim. Onu da kazan üstüne monte edince güzel kompakt bir yapı oluştu. Emiş tarafını gıdaya uygun silikon hortum ile musluğa bağladım, çıkış tarafındaki hortum da mayşeyi üstten maltların üstüne akıtacak.

 

Deneme sırasında kazan 15 litre suyu 25 dakikada 72˚C'ye çıkardı ve kendi termostatı ile rahatça sıcaklığı korudu. İmalat sırasında kaynama sonrası mayşenin hızlıca 25-30˚C'ye soğutulması gerektiğinden, bunun için de paslanmaz çelikten helezon soğutucu aldım. Matkaba bağlayacağım su pompası ile bunun da çok verimli işleyeceğini düşünüyorum.

Tahılları öğütmek için de bu öğütücüyü aldım, Amerikan mallarından aşağı kalır yanı yok bence.

Şimdi sıra ilk kez bu sistemi denemeye geldi. Biraz havalar serinlediğinde ilk denemeler yapılabilir ve sonuçları yine buradan yayınlayabilirim.

FİYAT LİSTESİ:
- Kaynatma Kazanı                               100 TL
- Tencere                                              42 TL
- Pompa                                                18 TL
- Filtre                                                  10 TL
- Musluklar, somumlar, conta vs.             50 TL
- Hortumlar ve kelepçeler                      20 TL
- Delme uçları, kaynak için benzin vs.     50 TL
- Termometre IKEA                                 25 TL
TOPLAM                                                325 TL

Bu sefer de evde BİRA yapalım - 4

Bu sefer de evde BİRA yapalım - 4

Şişeleme konusunda bilgileri geçen yazıda vemiştim. Biralar şişede 1 hafta bekledikten sonra, kitaba göre hazır olmalılardı. Sabırsızlıkla ilk 6 şişeyi buz dolabına koyup, bir gün de soğumalasını bekledim. Buzdolabına koymadan önce de ışığa karşı tutup fotorafını çektim. Beklediğimden daha şeffaf bir yapısı vardı.

 

 

 Bir gün de buzdolabında soğuduktan sonra artık sıra birayı denemeye geldi. Pilsener olduğu için uzun bardak kullanmanın daha uygun olacağını düşündüm. Şişeyi açınca ufak bir gaz çıkışı olması beni biraz hayal kırıklığına uğrattı, ama bardağa doldurduğumda köpüğü yeterliydi.

 

Biranın tadı hazır Pilsener biralardan farklı, daha dolgun ama biraz fazla acılık vardı. Alkol olarak da tahminen %5 civarında olduğunu düşünüyorum. İlk şişelerden sonrakiler biraz daha dinleneceğinden, onların tadı daha farklı olacaktır. Onların tadını da denedikten sonra diğer üretimler için farklı karışım ve yöntemler deneyebilirim.

 

Tabii bir de isim bulmalıydım birama. Arkadaşlar arasında kısa bir anket sonucu, benim aklıma yatan isimde karar kıldım:



H's 1A

made in Kuzguncuk

 

 



Bu sefer de evde BİRA yapalım - 3

Bu sefer de evde BİRA yapalım - 3

 Bir önceki yazımda ilk bira imalat denememi yazmıştım. Oluşturduğum şırayı iki haftalığına mayalanması için rahat bıraktım, iki hafta sonunda da gaz çıkışı azaldığından kontrol için ilk örneği aldım. Bu örneğin yoğunluğunu Yoğunluk Ölçer (Hidrometre) ile test ettim. Bu ölçümün hem mayalama öncesi, hem de sonrası yapılması önemli. Şıra mayalanmadan ölçüldüğünde, içindeki şeker oranından sonucun alkol oranı tahmin edilebiliyor. Mesela 1,050 özgül ağırlık ölçüldüğünde, sonunda elde edilecek biranın alkolü %5 olacaktır. Mayalanma sonrası yapılacak ölçüm, mayaların çalışması konusunda bize bilgi verecektir ve şişelemenin sağlığı açısından önemlidir. Eğer kovada oluşmuş birada fazla şeker kalmışsa, mayalama bitmemiştir ve şişeleme sonrasında oluşabilecek fazla basınç nedeniyle, şişeler patlayabilir.

 

 

Tarife göre şişeleme öncesi yoğunluk 1,008 olmalıymış. Benim iki haftalık mayalanma sonrası ilk ölçümümde 1,010 çıktığından, biranın daha hazır olmadığını düşündüm. 2 gün daha ölçüm yaptığımda aynı sonuç çıkınca, malzemeyi aldığım yeri aradım. Meğerse şeker ve malt karışımlarında daha yüksek değerler olabiliyormuş. Demek ki biram şişelenmeye hazır.

Şişe olarak daha önce bakkallardan depositolarını vererek kullanılmış Efes Pilsen şişeleri toplamıştım. Bunları su doldurduğum küvette önce mekanik olarak temizledim; yani etiketlerini söktüm, içlerini çalkaladım, küf içerenleri ayırdım.

 

 

Daha sonra hepsini tek tek başlangıç kitinde bulunan Kalıntı Bırakmayan Temizleyici ve şişe fırçası ile temizleyip, duruladım. Süzülüp kurumaları için de yine aynı siteden satın almış olduğum Şişe Ağacı'na dizdim şişeleri.

 

Şişeler kuruduktan sonra da Durulama Gerektirmeyen Arındırıcı ile mikroplardan arındırdım. Bu arındırma çok önemli çünkü biraya mikrop karışması birayı bozabilirmiş. Bunun için de şişe içlerine püskürtme yapan Şişe Arındırma Fıskiyesi'ni kullandım.

Arındırılmış ve süzülmüş şişelerin her birine özel ölçü kaşığı ile şeker ekledim. Bu şeker birada halen bulunan maya tarafından kullanılarak CO₂ oluşuyor ve biranın şişede gazlanması  sağlanıyor.

Şişeler hazır olduğuna göre, artık mayalama kovasına doldurma çubuğunu takarak, doluma geçebilirdim. Doldurma çubuğu şişenin dibine kadar uzanıyor ve bastırınca birayı dipten dolduruyor. Böylece biraya fazla hava karışmamış oluyor. Şişe tam dolduğunda çubuk çıkarılıyor ve böylece şişenin üstünde bir boşluk kalmış oluyor. Bu boşluğun kalması da önemli, çünkü gaz basıncını dengeliyor ve şişenin patlamasını önlüyor.

 

Sıra şişeleri kapatmaya geldi. Bunun için her biri üzerine metal kapak koyarak özel kapama aleti ile sıkıştırdım.

 

Artık kapatılmış şişelerde bira bir hafta daha çalışıp, gazlanacak ve ondan sonra soğutulup içilmeye hazır olacak. Bu kısım da artık başka bir yazımızda.

 



Bu sefer de evde BİRA yapalım - 2

Bu sefer de evde BİRA yapalım - 2

 Önceki yazımda ilk deneme olarak Polonya köy birasını yapmıştım. Bir sonraki denemem için en basit evde bira yapım metodu olan, konserve kutularda hazır olarak satılan karışıma şeker, su ve maya ekleyerek yapılanı tercih ettim.

İnternette oldukça iyi hazırlanmış bir siteden ilk üretim için gerekli başlangıç kitini ve Pilsner birası konsantresini ısmarladım. Başlangıç kiti, ilk üretim için gereken her şeyi içeriyor:

 

BAŞLANGIÇ KİTİ İÇERİĞİ:
1. Mayalanma Kovası 30 litre kapasiteli, seviye göstergeli beyaz plastik kova.
2. Sıvı Kristal Termometre Kova üzerinde mayalanma sıcaklığını gösteren, etiket tipi termometre.
3. Kova Musluğu
4. Kalıntı Bırakmayan Temizleyici Ev biracılığı ekipman temizliği için, kalıntı bırakmayan toz temizleyici.
5. Durulama Gerektirmeyen Arındırıcı Ev biracılığı ekipman arındırma için, durulama gerektirmeyen mikroptan arındırıcı sıvı.
6. Hava Kilidi Mayalanma kovasına hava girişi sonucu oksitlenme ve mikrop bulaşmasını engelleyen hava kilidi.
7. Şişe Doldurma Çubuğu Yay mekanizmalı, musluk ucuna takılan ve şişeleri dipten doldurmayı sağlayan doldurma çubuğu.
8. Karıştırma Çubuğu
9. Konserve ve bira açacağı
10. Şişe Kapağı Kapatıcı ABS plastikten iki kollu ve mıknatıslı şişe kapağı kapatıcısı.
11. Bira Şişesi Kapakları Piyasadaki gazoz kapaklarından farklı olarak plastik conta kısmı PVC içermeyen, bira için özel üretilmiş, 100 adet şişe kapağı.
12. Şişe Fırçası Bira şişelerini temizlemek için gerçek kıldan, naylon içermeyen, uzun ömürlü kıl fırça.
13. Bira Yapım Kılavuzu Bira kiti ve yapım seti kullanarak bira yapımını anlatan, 20 sayfa resimli ve detaylı kılavuz.
 

 

 Bu başlangıç kiti ve Pilsner Bira Kiti ile 3 hafta içinde 23 litre bira imal edilebileceği yazıyordu. İmalata başlamadan gelen tüm malzemeleri Kalıntı Bırakmayan Temizleyici ile temizledim ve Durulama Gerektirmeyen Arındırıcı ile mikroplardan arındırdım. Bu arındırma çok önemliymiş şerbete veya biraya mikrop karışması prosedürü ve birayı bozabilirmiş.

Arındırma ve süzdürme sonrası 2 litre kadar suyu kaynatıp hazırda beklettim. 500 gr şekeri de tartarak hazırladım. Şekeri, toz malt karışımını (500 gr şeker yerine - tadı yoğunlaştırmak için) ve 1-1,5 litre suyu mayalama kovasına koyup, çözülene kadar karıştırdım.

 

   

  

Şeker karışımı iyice çözüldükten sonra, daha önce sıcak sıda sıvılaşmasını sağladığım konservedeki şıra konsantresini ekledim.

   

 

Sıcak şırayı çok köpürtmeden (tadı bozulurmuş) yavaşça eriyinceye kadar karıştırdım. Tamamiyle eridikten sonra önümüzdeki iki haftayı geçireceği, sakin ve karanlık yere (saunaya :) ) taşıdım. Burada damacanadan oda sıcaklığında su ekleyerek toplam 23 litreye tamamladım. Bu sırada şıra da soğumuş oldu ve 25°C'a geldi. Sonra kapağı kapatıp, sıvıyı çalkaladım ki sıvı içine maya üremesi için gereken oksijeni alsın.

 

 Sıcaklığı kontrol ettikten sonra köpükleri kenara çekip, kit içinden çıkan mayayı yüzeye serptim. Bundan sonrası sadece kapağı sıkıca kapatıp, hava kilidini takmaktı. Hava kilidi, içine konulan su sayesinde mayalama kovasına hava girmesini engelliyor ama CO₂ çıkışını da sağlıyor.

 

    

 Bundan sonrası sistemi 2 hafta boyunca rahat bırakmak. Arada gelip gaz çıkışını ve kova sıcaklığını (üzerine yapışık şerit termometre var) kontrol etmekte yarar var tabii.

 

Hemen 2 saat sonra kuvvetli bir gaz çıkışı başladı, maya iyi çalışıyor anlaşılan.

 

 

İki hafta sonra şişeleme ile ilgili yazımı da buradan paylaşacağım.